..
επιστροφή στην αρχική σελίδα
στην σελίδα:
Η πόλη μας

Η ΙΣΤΟΡΙΑ
της Αθήνας, με λίγα λόγια

 

Νεολιθική εποχή

Οι πρώτοι άνθρωποι στην πόλη μας φθάνουν κατά το τέλος της Νεολιθικής εποχής, κάπου μεταξύ 3500 και 3200 π.Χ.

Τα λίγα σκόρπια ίχνη τους μέχρι σήμερα μαρτυρούν ότι αυτοί οι πρώτοι διάλεξαν για μόνιμη εγκατάσταση την περιοχή του βράχου της Ακρόπολης.

Το νερό, πρώτο και βασικότερο στοιχείο για την ίδρυση οικισμού, το αντλούσαν από πηγάδια, εκεί όπου αργότερα στους ιστορικούς χρόνους υπήρξε η ονομαστή πηγή "Κλεψύδρα".

Τα λίγα σπίτια που είχε η νεολιθική πόλη, ήταν φτιαγμένα με κλαδιά αλειμμένα με λάσπη  και άχυρα. Τα τρόφιμά τους και γενικά τις προμήθειές τους τα αποκτούσαν από διάφορες καλλιέργειες και συναλλαγές με άλλες πόλεις.

Οι άνθρωποι στόλιζαν το σώμα τους με λίθινα και οστέινα (κοκάλινα) κοσμήματα και έβαφαν το πρόσωπό τους με ώχρα.

Κάποια γυναικεία ειδώλια που έχουμε βρει μαρτυρούν πως στην Προϊστορική εποχή τιμούσαν την γυναικεία θεότητα.

 

Μυκηναϊκή εποχή

Ο βράχος της Ακρόπολης τειχίστηκε με κυκλώπειο τείχος παρόμοιο με των Μυκηνών, ενώ μέσα στο τείχος κτίστηκε ένα μεγάλο ανάκτορο. Το ανάκτορο στην κορυφή της Ακρόπολης, είναι γνωστό ότι βρισκόταν στην θέση που βρίσκεται σήμερα το Ερέχθειο.

Το ανάκτορο καταστράφηκε πιθανότατα από φυσικά αίτια (πυρκαγιά ή σεισμό) τον 10ο αι. π.Χ. όταν, σύμφωνα με την παράδοση, οι Δωριείς εισβολείς προσπάθησαν να καταλάβουν την Αθήνα. Τα πλούσια ευρήματα, που είχαν βρει οι Αθηναίοι της αρχαϊκής εποχής στο σημείο που υπήρχε το ανάκτορο, σε συνδυασμό ίσως με το ότι είχαν ανακαλύψει τον τάφο κάποιου Μυκηναίου άρχοντα μαζί με τα κτερίσματά του, δημιούργησαν τον μύθο για τον πρώτο βασιλιά της πόλης, τον Κέκροπα, που από τότε λατρευόταν σε αυτό το σημείο, μετατρέποντάς το στο ιερότερο σημείο της Αθήνας.

 

Γεωμετρική περίοδος

Τους πρώτους αιώνες μετά την Μυκηναϊκή εποχή ξεκίνησε η ανάπτυξη της Αθήνας. Οι Αθηναίοι άρχισαν να δημιουργούν αποικίες στο Αιγαίο, στον Εύξεινο Πόντο και στην Μεσόγειο Θάλασσα. Η Αθήνα έγινε τότε η μεγαλύτερη πόλη-κράτος της Ελλάδας.

Στην Ακρόπολη, στην θέση του παλιού Μυκηναϊκού ανακτόρου κτίστηκε ένας μικρός ναός αφιερωμένος στην Αθηνά. Πολλά από τα ιερά της Αττικής εμπλουτίστηκαν και διακοσμήθηκαν με αρκετά γλυπτά.

Όμως στα τέλη του 8ου αιώνα έχουμε μια ξαφνική διακοπή της δραστηριότητας που υπήρχε στην Αθήνα. Γύρω στο 700 π.Χ. στην Αθήνα υπήρχε μεγάλη παρακμή.

 

Αρχαϊκή περίοδος

Κατά την Αρχαϊκή εποχή έγιναν στην Αθήνα σημαντικές αλλαγές στην κοινωνία, στα πολιτεύματα και στην τέχνη. Αυτή η εποχή ονομάστηκε αρχαϊκή επειδή οι ιστορικοί πίστευαν πως ήταν η αρχαϊκή μορφή της Κλασικής εποχής. Κατά την Αρχαϊκή εποχή στην Αθήνα έχουμε τρία πολύ σημαντικά γεγονότα:

  • Την τυραννία του Πεισίστρατου

  • Την δημιουργία της δημοκρατίας

  • Τους περσικούς πολέμους

Μετά το θάνατο του τελευταίου βασιλιά της Αθήνας Κόδρου, η εξουσία πέρασε στα χέρια των 9 αρχόντων.

Αργότερα άρχισε σύγκρουση ανάμεσα στα 3 στρώματα στα οποία χωρίζονταν οι Αθηναίοι, για το ποιος θα πάρει την εξουσία. Την σύγκρουση αυτή επωφελήθηκε ο Κύλωνας ο οποίος προσπάθησε να επιβάλει την τυραννία.

Το 621 π.Χ. γράφτηκαν οι νόμοι του Δράκοντα, που ήταν οι πρώτοι γραπτοί νόμοι.

Ο Πεισίστρατος, αργότερα, εγκαθίδρυσε το καθεστώς της τυραννίας στην Αθήνα. Κυβέρνησε από το 545 και για 18 χρόνια. Αυτή την περίοδο δόθηκε μεγάλη βαρύτητα στην εκτέλεση των δημόσιων έργων. Στην Ακρόπολη και στην Αγορά κτίστηκαν πολλά μνημεία και ταυτόχρονα κατασκευάστηκε το Πεισιστράτειο υδραγωγείο, το οποίο έφερνε νερό στην πόλη από τον Υμηττό.

Ο Πεισίστρατος ξεκίνησε την οικοδόμηση του ναού του Ολυμπίου Διός (που ολοκληρώθηκε από τον αυτοκράτορα Αδριανό, το 130 μ.Χ.).

Μετά τον θάνατό του συνέχισαν να κυβερνούν οι γιοι του.

Το 504 π.Χ. ο Κλεισθένης έφερε την δημοκρατία στην Αθήνα. Οικοδομήθηκαν καινούρια κτίρια στην Αγορά. Στον βράχο της Ακρόπολης κτίστηκαν οι πρώτοι μνημειώδεις ναοί.

Ο πρώτος κτίστηκε γύρω στο 560 π.Χ., και ήταν αφιερωμένος στην θεά Αθηνά, στην θέση που βρίσκεται σήμερα ο Παρθενώνας. Ο δεύτερος χτίστηκε το 520 π.Χ. και ήταν αφιερωμένος στην θεά Πολιάδα.

Μετά την μάχη του Μαραθώνα, ο πρώτος ναός της Αθηνάς κατεδαφίστηκε και στην θέση του ξεκίνησε να κτίζεται ο πρώτος ναός από μάρμαρο, ο «Προπαρθενώνας» όπως τον έχουν ονομάσει οι αρχαιολόγοι. Την ίδια εποχή κτίστηκαν τα πρώτα Προπύλαια, καθώς και ο πρώτος ναός της Αθηνάς Νίκης.

Όλα αυτά τα οικοδομήματα, μαζί με την πόλη , ισοπεδώθηκαν το 480 π.Χ. από τον Πέρση στρατηγό Μαρδόνιο.

Τον 6ο αι. ιδρύθηκαν τα τρία πιο ονομαστά Γυμνάσια της αρχαίας Αθήνας: της Ακαδημίας, του Λυκείου και του Κυνοσάργους.

Συγκεκριμένο πολεοδομικό σχέδιο δεν υπήρχε εκείνη την εποχή. Οι δρόμοι της πόλης ήταν οι πιο πολλοί στενοί και ακανόνιστοι.

 

Κλασική εποχή

 Η Κλασική εποχή (479-323 π.Χ.) είναι η λαμπρότερη χρονική περίοδος της αρχαίας ελληνικής ιστορίας. Ονομάστηκε έτσι λόγω των υψηλών επιτευγμάτων που σημειώθηκαν κατά την περίοδο αυτή στον χώρο του πολιτισμού, των γραμμάτων και των τεχνών, της επιστήμης, κλπ.

Μετά τους περσικούς πολέμους η Αθήνα αναδείχθηκε σε σημαντική δύναμη. Όμως διαλυμένη καθώς ήταν από τους Πέρσες χρειαζόταν μια ανοικοδόμηση.

Εκείνη την εποχή στην Αθήνα κτίστηκαν όλα τα γνωστά μνημεία που γνωρίζουμε σήμερα.

Την κλασική εποχή άρχισε ένα νέο οικοδομικό πρόγραμμα στην Ακρόπολη. Η νότια πλευρά του βράχου ήταν οχυρωμένη με τείχη. Η είσοδος για την Ακρόπολη είναι τα Προπύλαια (τα οποία έμειναν ημιτελή λόγω του Πελοποννησιακού πολέμου).

Ας πάμε να γνωρίσουμε τα κυριότερα κτίσματα:

 

Την κατασκευή των Προπυλαίων ανέλαβε ο αρχιτέκτονας Μνησικλής το 437 π.Χ. Το αρχικό τους σχέδιο δεν ολοκληρώθηκε, λόγω του Πελοποννησιακού πολέμου. Το κεντρικό κτήριο αποτελείται από δύο τμήματα, από τα οποία το ανατολικό είναι λίγο πιο ψηλό.

 

Μπροστά από την νότια πτέρυγα, βρίσκεται ο ναός της Αθηνάς Νίκης.

 

Στην βόρεια πτέρυγα υπάρχει το ορθογώνιο κτήριο της Πινακοθήκης.

 

Ο Παρθενώνας ο οποίος ήταν αφιερωμένος στην Αθηνά Παρθένο, κατασκευάστηκε το 447 π.Χ. με διαταγή του Περικλή. Οι αρχιτέκτονες που τον κατασκεύασαν ήταν ο Ικτίνος και ο Καλλικράτης. Επιστάτης του έργου συνολικά, και πολύ καλός φίλος του Περικλή, ήταν ο Φειδίας, από την επιτήρηση του οποίου περνούσαν και πολλά άλλα μνημεία.

Ο Παρθενώνας είναι ένας ναός δωρικού ρυθμού όπου στο εσωτερικό του περιέχει και τον ιωνικό ρυθμό. Λέγεται πως στο δυτικό μέρος του Παρθενώνα, φύλαγαν τον θησαυρό της Αθηναϊκής συμμαχίας. Από αυτό λοιπόν καταλαβαίνουμε ότι η λειτουργία του κτηρίου δεν ήταν μόνο θρησκευτική.

Μέσα στο κτήριο υπήρχε και το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς, όπου ήταν επενδυμένο από το χρυσάφι των συμμαχικών πόλεων.

Αυτά αποδεικνύουν ότι ο Παρθενώνας λειτουργούσε και ως θησαυροφυλάκιο.

 

Το Ερέχθειο αποτελούσε τον ιερότερο τόπο λατρείας στην Αθήνα. Εκεί λατρεύονταν εκτός από την Αθηνά, ο Ήφαιστος, ο Κέκροπας, οι τοπικοί ήρωες Ερεχθέας και Βούτης και διάφορες άλλες αρχαίες θεότητες.

Στο Ερέχθειο βρισκόταν η ελιά που σύμφωνα με τον μύθο φύτρωσε από το κτύπημα του δόρατος της Αθηνάς, κατά την διαμάχη της με τον Ποσειδώνα ( για το ποιος θα δώσει το όνομά του στην πόλη), όπως και τα σημάδια της τρίαινας του Ποσειδώνα στον βράχο απ' όπου έλεγαν πως ανέβλυζε αλμυρό νερό.

Σε ένα από τα δωμάτιά του φυλασσόταν το πανάρχαιο και ιερό ξύλινο άγαλμα (ξόανο) της Αθηνάς, το πιο ιερό άγαλμα των Αθηναίων.

 

Το Αρρηφόριο είναι ένα κτίσμα στο βορειοδυτικό μέρος της Ακρόπολης. Εκεί έμεναν δυο κορίτσια 7-11 χρονών που επιλέγονταν κάθε χρόνο για να πλέξουν τον πέπλο της Αθηνάς με το οποίο σκέπαζαν το ξόανό της στα Παναθήναια.

 

Άλλα πολλά μνημεία πάνω στην Ακρόπολη ήταν η στοά της Βραυρωνίας Αρτέμιδος, η Χαρτοθήκη, τα ιερά του Πολιέου Διός και του Πανδίονος και ο μαρμάρινος ναός της Αθηνάς (Απτέρου) Νίκης.

 

Άλλα γνωστά μνημεία της Αθήνας είναι:

ΚΕΡΑΜΕΙΚΟΣ

Στην περιοχή του Κεραμικού βρίσκονται οι τάφοι στρατιωτών που σκοτώθηκαν σε μάχες καθώς και οι τάφοι γνωστών Αθηναίων. Στην περιοχή υπήρχε και το ιερό των Τριτοπατρέων (Τριτοπατρείον).

Πιθανότατα το όνομά του προήλθε από τα εργαστήρια κεραμικών που βρίσκονταν στην περιοχή.

 

ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΕΙΟ ΤΕΙΧΟΣ

Η κατασκευή του τείχους άρχισε το 479 π.Χ. μετά την λήξη των περσικών πολέμων. Είχε μήκος 6,5 χλμ. και διέθετε 13 πύλες. Η βορειότερη και η μεγαλύτερη ήταν το Δίπυλο ή αλλιώς οι "Θριάσιαι πύλαι".

Στους κλασικούς χρόνους έγινε η ανοικοδόμηση της Αγοράς, η οποία ήταν το κοινωνικό πνευματικό και πολιτιστικό κέντρο της Αθήνας.

Κτίστηκαν στοές, το κέντρο των στωικών φιλοσόφων, το Νομισματοκοπείον, το Ελευσίνιον (ιερό της Δήμητρας και της Περσεφόνης).

Τέλος, πάνω σε λόφο κτίστηκε ο ναός του Ηφαίστου, γνωστός σήμερα ως "Θησείο".

 

ΙΕΡΟ ΚΑΙ ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΟΥ

Είναι το αρχαιότερο θέατρο στον κόσμο. Η λατρεία του θεού Διονύσου σχετιζόταν άμεσα με το αρχαίο δράμα.

Όταν ήταν άρχοντας της Αθήνας ο Λυκούργος, ανακαινίστηκε και επενδύθηκε με μάρμαρο. Νότια του θεάτρου και πίσω από την σκηνή βρισκόταν το ιερό του Διονύσου.

 

Ελληνιστική περίοδος

Όταν ο Αλέξανδρος πέθανε, οι διάδοχοί του άρχισαν να πολεμούν για την κυριαρχία της αυτοκρατορίας. Οι Αθηναίοι έπρεπε να πάρουν το μέρος κάποιου από αυτούς. Τελικά επέλεξαν τον φιλόσοφο Δημήτριο τον Φαληρέα να διαπραγματευτεί με τον Κάσσανδρο, ο οποίος τον διόρισε διοικητή της Αθήνας το 317 π.Χ .

Ο Δημήτριος πραγματοποίησε πολλά σπουδαία έργα για την πόλη του. Ένα από αυτά είναι η απογραφή που έκανε, η οποία έδειξε πως η Αθήνα εκείνη την εποχή είχε πληθυσμό 21.000 πολίτες (άνδρες άνω των 21), 10.000 ξένους κατοίκους (μετοίκους) και 400.000 σκλάβους.

Η διακυβέρνηση της Αθήνας άλλαξε διάφορα χέρια και, τελικά, από τις αρχές του 2ου αιώνα π.Χ. απέκτησε μια σχετική ελευθερία. Διατήρησε την φήμη της και τις φιλοσοφικές σχολές της και έγινε το καλλιτεχνικό και φιλοσοφικό κέντρο της ηπειρωτικής Ελλάδας.

Πολλοί ηγεμόνες των ελληνιστικών βασιλείων σπούδασαν εκεί και, όταν ανέλαβαν εξουσία, δώρισαν στην πόλη κτήρια και γλυπτά.

Είναι η εποχή που η αγορά πήρε την τελική ορθογώνια μορφή της, με την διαμόρφωση εκτεταμένων κιονοστοιχιών στην περίμετρο της.

Την πρόσοψη των μνημείων της δυτικής πλευράς την διέτρεχε μια συνεχής κιονοστοιχία, ενώ την νότια πλευρά κοσμούσαν με μια σειρά μεγαλόπρεπα κτήρια. Υπήρχαν επίσης η μέση στοά (180 π.Χ.), η νότια στοά (150 π.Χ.) και το ανατολικό κτήριο (150 π.Χ).

Στην δυτική πλευρά κατεδαφίστηκαν τα κτήρια που υπήρχαν και ανοικοδομήθηκε η στοά του Αττάλου.

Ο Άτταλος Β’ (159 – 138) και ο Ευμένης Β’ (197-159) της Περγάμου δώρισαν τις ομώνυμες στοές και ο Αριάθης Ε’ (162-130) χρηματοδότησε την μεσαία στοά στην Αγορά.

Ο βασιλιάς της Καππαδοκίας Αντίοχος Δ’ διέταξε την κατασκευή του ναού του Ολυμπίου Διός που είχε μείνει ανολοκλήρωτος (μισοτελειωμένος) από την εποχή του Πεισιστράτου, με αρχιτέκτονα τον Ρωμαίο Κοσσούτιο. Το έργο είχε προχωρήσει αρκετά, αλλά με τον θάνατο του Αντίοχου, το 163 π.Χ., σταμάτησε. Το σύμπλεγμα των κιόνων που βρίσκονται στα ανατολικά του Ολυμπίου σήμερα, χρονολογούνται από εκείνη την περίοδο.

Στην ίδια περίοδο ξανακτίστηκε το Μητρώο, αντικαθιστώντας το παλαιό Βουλευτήριο. Περιστύλια, περίβολοι και πλήθος αναθηματικών αγαλμάτων και μνημείων ολοκλήρωναν την διακόσμηση της πλατείας. Η αγορά της Αθήνας ακολουθούσε τα πολεοδομικά πρότυπα των μεγάλων μητροπόλεων της Ασίας (Πέργαμος), καθώς και των μικρότερων αλλά εξαιρετικά επιτυχημένων νέων βασιλικών κτήσεων (Πριήνη, Άσσος).

 

Ρωμαϊκή περίοδος

Το 146 π.Χ. οι Ρωμαίοι κατατρόπωσαν την Αχαϊκή Συμπολιτεία και κατέλαβαν την ελληνική χερσόνησο.

Η Αθήνα διατήρησε την αίγλη των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων με τα λαμπρά μνημεία, τα γυμνάσια, τις επαύλεις και τους κήπους της έως το 86 π.Χ., οπότε ο Ρωμαίος στρατηγός Σύλλας, την πολιόρκησε και την κατέλαβε. Τα τείχη της πόλης και του Πειραιά κατεδαφίστηκαν, πολλά μνημεία καταστράφηκαν, ενώ σπουδαία έργα τέχνης μεταφέρθηκαν στην Ρώμη.

Η Ρωμαϊκή περίοδος είναι μια από τις σημαντικότερες της ελληνικής ιστορίας. Είναι μοναδικό το ιστορικό φαινόμενο ενός λαού που πολιτικά κατακτημένος και στρατιωτικά εξουθενωμένος, κατορθώνει με την τρομακτική δημιουργική δύναμη του πολιτισμού του να κατακτήσει και να εκπολιτίσει τον κατακτητή του, όπως άλλωστε αναγνώρισε και ο Λατίνος ποιητής Οράτιος με την πασίγνωστη φράση του «Η κατακτημένη Ελλάδα κατέκτησε τον σκληρό κατακτητή της και εισήγαγε τις τέχνες στο απολίτιστο Λάτιο».

 

Μεσαιωνική – Βυζαντινή περίοδος

Το 267 μ.Χ. η Αθήνα καταστράφηκε από τους Ερούλους. Η πόλη με τα χρόνια άλλαξε μορφή.

Η κύρια κατοικημένη περιοχή βρισκόταν γύρω από την Ρωμαϊκή Αγορά, η οποία είχε περιστοιχιστεί με τείχος που ήταν γνωστό ως Ύστερο Ρωμαϊκό Τείχος.

Στην συνέχεια έπαθε μεγάλες ζημιές από τους Γότθους, το 396 μ.Χ.

Γύρω στο 400 μ.Χ. η πόλη ξαναβρήκε ένα μέρος της παλιάς της δόξας. Είχε γίνει πάλι ένα σπουδαίο εκπαιδευτικό κέντρο στο οποίο δίδασκαν ξακουστοί φιλόσοφοι όπως ο Λιβάνιος, ο Γρηγόριος ο Ναζιανζός και ο Μέγας Βασίλειος.

Τότε κτίστηκαν πολλά ιδιωτικά εκπαιδευτήρια. Την ίδια εποχή ανακατασκευάστηκε το θέατρο του Διονύσου και ο θόλος του Μητρώου στην αρχαία Αγορά. Επίσης έγιναν επισκευές στην βιβλιοθήκη του Αδριανού.

Στις αρχές του 5ου αιώνα με διάταγμα του Θεοδόσιου έκλεισαν όλες οι φιλοσοφικές σχολές. Την ίδια εποχή με την επιβολή του Χριστιανισμού όλοι οι αρχαίοι ναοί μετατράπηκαν σε εκκλησίες. Ο Παρθενώνας αφιερώθηκε στην Αγία του Θεού Σοφία και στην συνέχεια στην Παναγία την Αθηνιώτισσα, ενώ ο ναός του Ηφαίστου μετατράπηκε σε εκκλησία του Αγίου Γεωργίου.

Κατά τα πρώτα χρόνιας της Βυζαντινής περιόδου η Αθήνα έγινε διοικητική περιφέρεια της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Από το 797 έως το 802 μια Αθηναία γυναίκα, η Ειρήνη η Αθηναία, ανέβηκε στον αυτοκρατορικό θρόνο.

Από τον 6ο αιώνα, στην Αθήνα γίνονταν συχνές επιδρομές από διάφορα φύλα, κυρίως Σλάβους. Γύρω στο 1000 κτίστηκε γύρω από την Ακρόπολη ένα νέο τείχος, το Ριζόκαστρο, το οποίο υπήρχε μέχρι και την εποχή της Τουρκοκρατίας.

Τον 8ο αι., με την άνοδο στο θρόνο της δυναστείας των Μακεδόνων, στην Αθήνα αναπτύχθηκε μια έντονη οικοδομική δραστηριότητα. Στην Αρχαία Αγορά και γύρω από τον Άρειο Πάγο δημιουργήθηκαν πυκνοκατοικημένες συνοικίες. Η Αθήνα απέκτησε μεγάλη φήμη σε όλη την Βυζαντινή Επικράτεια. Κατά την περίοδο της δυναστείας των Κομνηνών αναπτύχθηκε το εμπόριο, η βιοτεχνία και η γεωργία.

Οι Φράγκοι σταυροφόροι κατέλαβαν την Αθήνα το 1205 μ.Χ. και έτσι για τα επόμενα 252 χρόνια η Αθήνα πέφτει στα χέρια των Ενετών και των Φλωρεντινών. Τότε τα Προπύλαια μετατράπηκαν σε παλάτι του φράγκου διοικητή, το Ερέχθειο έγινε διοικητήριο και ο Παρθενώνας καθολική εκκλησία. Μεγάλος αριθμός εκκλησιών του 11ου και 12ου αιώνα έχουν σωθεί. Τέτοιες είναι η εκκλησία των Αγίων Αποστόλων, η Καπνικαρέα και η εκκλησία των Αγίων Ασωμάτων στο Θησείο.

Το 1456 οι Τούρκοι κατέλαβαν ειρηνικά την Αθήνα και κατέλυσαν το Δουκάτο της Αθήνας. Αυτή την περίοδο στην Ακρόπολη είχαν κατεδαφιστεί όλα τα κτίρια εκτός από τον Παρθενώνα, το Ερέχθειο και τα Προπύλαια.

 

Οθωμανική περίοδος

Το 1456 οι Τούρκοι έφτασαν στην Αθήνα και την κατέλαβαν ειρηνικά με συνθηκολόγηση του Δούκα Ατσαγιόλι το 1458. Ο Μωάμεθ ο Πορθητής έφτασε στην πόλη τον Αύγουστο του ιδίου έτους και θαύμασε την Ακρόπολη. Σε αντίθεση με τους δυτικούς, οι Τούρκοι έδειξαν μεγαλύτερο σεβασμό στην πόλη, δεν πείραξαν τα μνημεία της, ούτε την λεηλάτησαν. Κάποιες αλλαγές πραγματοποίησαν μόνο: στον Παρθενώνα, με την προσθήκη ενός μιναρέ για την μετατροπή του σε τζαμί και στο Ερέχθειο, το οποίο χρησιμοποίησαν για την στέγαση του χαρεμιού.

Στην Ακρόπολη κτίστηκαν πολλά σπίτια που κάλυπταν όλη την επιφάνειά της. Σε αυτά κατοικούσαν αποκλειστικά Τουρκικές οικογένειες, η φρουρά και ο διοικητής της Αθήνας.

Τα μνημεία της Ακρόπολης και κυρίως ο Παρθενώνας έστεκαν σχεδόν ακέραια από την αρχαιότητα. Τον 17ο αιώνα όμως έγιναν δυο τεράστιες καταστροφές.

Η πρώτη καταστροφή έγινε το 1640, όταν ένας κεραυνός ανατίναξε τα Προπύλαια, μέσα στα οποία ήταν αποθηκευμένη πυρίτιδα.

Η δεύτερη καταστροφή έγινε κατά την πολιορκία της από τους Ενετούς με αρχηγό τον Φραγκίσκο Μοροζίνι, όταν την νύχτα της 26ης Σεπτεμβρίου του 1687 μια οβίδα έπεσε στον Παρθενώνα και τον ανατίναξε.

Σε όλη την διάρκεια της Τουρκοκρατίας, η Αθήνα παρέμεινε σταθερά η μεγαλύτερη πόλη της Στερεάς Ελλάδας, ακολουθούμενη από την Θήβα, την Λιβαδειά, την Λαμία, την Αταλάντη, τα Σάλωνα και, αργότερα, το Μεσολόγγι.

Έδρα Μητρόπολης καθώς και Οθωμανικού Κάζα, ανέπτυξε την ειδίκευσή της σε μια σειρά από δραστηριότητες αστικού χαρακτήρα, όπως η βιοτεχνία μεταξωτών υφασμάτων, η σαπωνοποιία και η βυρσοδεψία.

Στις παραμονές της Επανάστασης, συγκαταλεγόταν στην πρώτη δεκάδα των πόλεων της Νότιας Βαλκανικής.

Τον Οκτώβριο του 1824, επί φρουραρχίας Γκούρα, πραγματοποιήθηκε μια καταγραφή στην επαναστατημένη Αθήνα, σύμφωνα με την οποία στην πόλη υπήρχαν 9.040 κάτοικοι και 1.605 σπίτια, τα οποία κατανέμονταν σε ενορίες.

Αποτελεί κοινό τόπο της ιστοριογραφίας για την Αθήνα των νεότερων χρόνων, η επισήμανση της ασημαντότητάς της, προτού επιλεγεί ως πρωτεύουσα του ελευθέρου κράτους.

Όταν έγινε η επιλογή της ως πρωτεύουσας, η Αθήνα ήταν μία κωμόπολη 10.000 κατοίκων και ο Πειραιάς μια ασήμαντη ιχθυόσκαλα. «Ήσαν δε τότε αι Αθήναι κωμόπολις 10 ή 12.000 κατοίκων, πλήρης ερείπιων, ολίγας οικίας παρά τους πρόποδας της Ακροπόλεως έχουσα».

 

Μετά την απελευθέρωση

Ο Βασιλιάς Όθωνας στις 28 Σεπτεμβρίου του 1834 έκανε την Αθήνα νέα πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους. Ο πληθυσμός της Αθήνας άρχισε να αυξάνεται. Το 1870 με το 1900 αναπτύχθηκε πολύ, απέκτησε δρόμους, πάρκα, σιδηρόδρομο, ηλεκτρικό φως, δίκτυο ύδρευσης, δημόσια και ιδιωτικά κτήρια. Δημιουργήθηκαν επίσης πολλά μουσεία.

Από τότε που έγινε πρωτεύουσα της Ελλάδας σχεδόν όλα τα σημαντικά γεγονότα συνέβαιναν εκεί. Κάποια σημαντικά γεγονότα ήταν στις 3 Σεπτεμβρίου του 1843, όταν οι Αθηναίοι εξεγέρθηκαν για να τους δοθεί Σύνταγμα, στις 6 Σεπτεμβρίου του 1861 όταν έγινε απόπειρα δολοφονίας εναντίον της Βασίλισσας Αμαλίας, στις 12 Οκτωβρίου του 1862 που έγινε η έξωση του Όθωνα, στις 13 Οκτωβρίου του 1863 όταν έφτασε ο νέος Βασιλιάς ο Γεώργιος ο Α΄, το 1896 που τελέστηκαν οι πρώτοι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες, και πολλά άλλα.

Η Αθήνα έγινε μια μεγαλούπολη και με γρήγορα βήματα έφτασε πάλι στην κορυφή.

 

 

Πηγές: Αρχαία Αθήνα 3D
             Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών: Αρχαιολογία της πόλης των Αθηνών

             Σχολικό βιβλίο Ιστορίας Ε΄ Δημοτικού
             Σχολικό βιβλίο Ιστορίας ΣΤ΄ Δημοτικού
 

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να δείτε και εδώ:
             Η παλιά Αθήνα
             Η Αθήνα κάπότε
             bill-files.blogspot

 

Για το παραπάνω κείμενο εργάστηκαν (και έχυσαν τον ιδρώτα τους) οι μαθήτριες:
Αναστασία, Άννα-Μαρία, Ελευθερία, Ηρώ Π., Κατερίνα, Μαρκέλλα, Μυρτώ, Νικόλ, Όλγα (2012-2013).

Για κάποιες διορθώσεις, συντακτικές, κλπ., ευθύνεται ο δάσκαλός τους.

 

 

 

Επιστροφή στην αρχή
της σελίδας