..
επιστροφή στην αρχική σελίδα
στην σελίδα:
Η πόλη μας

Η ΙΣΤΟΡΙΑ
της Αθήνας, με λίγα λόγια

 

Νεολιθική εποχή

Οι πρώτοι άνθρωποι στην πόλη μας φθάνουν κατά το τέλος της Νεολιθικής εποχής, κάπου μεταξύ 3500 και 3200 π.Χ.

Τα λίγα σκόρπια ίχνη τους μέχρι σήμερα μαρτυρούν ότι πρώτοι αυτοί διάλεξαν για μόνιμη εγκατάσταση την περιοχή του βράχου της Ακρόπολης.

Πιθανόν να μην θέλησαν να μείνουν ακριβώς επάνω στην κορυφή, αλλά από ανασκαφές γνωρίζουμε ότι είχαν ασφαλώς διασκορπιστεί κατά καιρούς σε όλων το βράχο. Το νερό, πρώτο και βασικότερο στοιχείο για την ίδρυση οικισμού, το αντλούσαν από ρηχά πηγάδια βάθους εκεί όπου αργότερα στους ιστορικούς χρόνους υπήρξε η ονομαστή πηγή κλεψύδρα.

Τα σπίτια τους ήταν πολύ λίγα και σκορπισμένα, φτιαγμένα με κλαδιά αλειμμένα από λάσπη. Τα τρόφιμα τους και άλλες προμήθειες τις είχαν αποκτήσει από διάφορες καλλιέργειες και συναλλαγές.

Οι άνθρωποι στόλιζαν το σώμα τους με λίθινα και οστέινα κοσμήματα και έβαφαν το πρόσωπό τους με ώχρα. Τέσσερα παχύσαρκα γυναικεία ειδώλια μαρτυρούν την αξία την γυναικείας θεότητας στην Προϊστορική εποχή.

 

Μυκηναϊκή εποχή

Η περιοχή της Αθήνας κατοικείται από τους προϊστορικούς χρόνους.

Η Ακρόπολη είναι ένας πολύ βασικός πυρήνας στην κατοίκηση των ανθρώπων. Ο βράχος της Ακρόπολης τειχίστηκε με κυκλώπειο τείχος παρόμοιο με των Μυκηνών, ενώ εντός του τείχους χτίστηκε ένα μεγάλο ανάκτορο. Το ανάκτορο στην κορυφή της Ακρόπολης, είναι γνωστό ότι βρισκόταν στην θέση του Ερεχθείου.

Το ανάκτορο καταστράφηκε πιθανότατα από φυσικά αίτια (πυρκαγιά ή σεισμό) τον 10ο αι. π.Χ., αφού σύμφωνα με την παράδοση οι Δωριείς εισβολείς δεν κατάφεραν να καταλάβουν την Αθήνα. Τα λείψανα που βρήκαν οι Αθηναίοι της αρχαϊκής εποχής στο σημείο που υπήρχε το ανάκτορο, ήταν πιθανότατα πλούσια και σε συνδυασμό ίσως με τον τάφο κάποιου Μυκηναίου άρχοντα και τα κτερίσματα του. Τότε δημιουργήθηκε ο μύθος για τον πρώτο βασιλιά της πόλης, τον Κέκροπα, που έκτοτε λατρευόταν σε αυτό το σημείο, μετατρέποντάς το στο ιερότερο σημείο της Αθήνας.

 

Γεωμετρική περίοδος

Τους πρώτους αιώνες μετά την Μυκηναϊκή εποχή αρχίζει η ανάπτυξη των Αθηνών. Οι Αθηναίοι αρχίζουν να δημιουργούν αποικίες στο Αιγαίο, στον Εύξεινο Πόντο και στην Μεσόγειο Θάλασσα. Η Αθήνα έγινε τότε η μεγαλύτερη πόλη-κράτος της Ελλάδας. Η γραφή ξαναέρχεται μετά από 5 αιώνες στην Ελλάδα. Στην Ακρόπολη, στην θέση του παλιού Μυκηναϊκού ανακτόρου κτίζεται ένας μικρός ναός αφιερωμένος στην Αθηνά. Πολλά από τα ιερά της Αττικής εμπλουτίστηκαν με νέους ναούς και διακοσμήθηκαν με πολλά γλυπτά.
Όμως στα τέλη του 8ου αιώνα έχουμε μια ξαφνική διακοπή της δραστηριότητας που υπήρχε στην Αθήνα. Γύρω στο 700 π.Χ. στην Αθήνα υπήρχε μεγάλη παρακμή.

 

Αρχαϊκή περίοδος

Την Αρχαϊκή εποχή γίνονται στην Αθήνα σημαντικές αλλαγές στην κοινωνία, στα πολιτεύματα και στην τέχνη. Αυτή η εποχή ονομάστηκε αρχαϊκή επειδή οι ιστορικοί πίστευαν πως ήταν η αρχαϊκή μορφή της Κλασικής εποχής. Κατά την Αρχαϊκή εποχή στην Αθήνα έχουμε τρία πολύ σημαντικά γεγονότα:

·         Την τυραννία του Πεισίστρατου

·         Την έλευση της δημοκρατίας

·         Τους Περσικούς πολέμους

Μετά το θάνατο του τελευταίου βασιλιά της Αθήνας Κόδρου, η εξουσία περνάει στα χέρια των 9 Αρχόντων. Αργότερα άρχισε σύγκρουση ανάμεσα στα 3 στρώματα που χωρίζονταν οι Αθηναίοι για το ποιος θα πάρει την εξουσία. Την σύγκρουση αυτή επωφελήθηκε ο Κύλωνας που προσπάθησε να επιβάλει την τυραννίδα.

Το 621 π.Χ. γράφτηκαν οι νόμοι του Δράκοντα, που ήταν οι πρώτοι γραπτοί νόμοι.

Ο Πεισίστρατος εγκαθίδρυσε το καθεστώς της τυραννίδας στην Αθήνα και κυβέρνησε από το 545 και για 18 χρόνια. Αυτή την περίοδο δίνεται μεγάλη βαρύτητα στην εκτέλεση των δημόσιων έργων. Πολλά μνημεία χτίστηκαν στην Ακρόπολη και στην Αγορά και κατασκευάστηκε το Πεισιστράτειο υδραγωγείο που έφερνε νερό στην πόλη από τον Υμηττό. Ο Πεισίστρατος ξεκίνησε την οικοδόμηση του ναού του Ολυμπίου Διός (ο οποίος δεν τελείωσε αλλά ολοκληρώθηκε από τον αυτοκράτορα Αδριανό το 130 μ.Χ.). Μετά τον θάνατό του συνέχισαν να κυβερνούν οι γιοι του.

Το 504 π.Χ. ο Κλεισθένης φέρνει την δημοκρατία στην Αθήνα. Οικοδομούνται καινούρια κτίρια στην Αγορά. Στα προπύλαια χτίζεται ο πρώτος ναός της Αθηνάς Νίκης. Στην Ακρόπολη χτίστηκαν οι πρώτοι μνημειώδεις ναοί. Ο πρώτος χτίστηκε γύρω στο 560 π.Χ., και ήταν αφιερωμένος στην θεά Αθηνά, στη θέση που βρίσκεται σήμερα ο Παρθενώνας. Ο δεύτερος χτίστηκε το 520 π.Χ. και ήταν αφιερωμένος στην θεά Πολιάδα . Μετά την μάχη του Μαραθώνα ο πρώτος ναός της Αθηνάς κατεδαφίστηκε και στην θέση του ξεκίνησε να χτίζεται ο πρώτος ναός από μάρμαρο, ο «Προπαρθενώνας». Τότε επίσης χτίστηκαν τα πρώτα Προπύλαια, καθώς και ο πρώτος ναός της Αθηνάς Νίκης. Όλα αυτά τα οικοδομήματα μαζί με την πόλη , ισοπεδώθηκαν 480 π.Χ. από τον Πέρση στρατηγό Μαρδόνιο.

Τον 6ο αι. ιδρύθηκαν και τα τρία πιο ονομαστά Γυμνάσια της αρχαίας Αθήνας, της Ακαδημίας, του Λυκείου και του Κυνοσάργους.

Συγκεκριμένο πολεοδομικό σχέδιο δεν υπήρχε εκείνη την εποχή. Οι δρόμοι της πόλης ήταν οι πιο πολλοί στενοί και ακανόνιστοι.

 

Κλασική εποχή

 Η Κλασική εποχή (479-323 π.Χ.) είναι χρονική περίοδος της αρχαίας ελληνικής ιστορίας, και ονομάστηκε έτσι λόγω των υψηλών επιτευγμάτων, που σημειώθηκαν κατά την περίοδο αυτή στο χώρο του πολιτισμού.

Μετά τους περσικούς πολέμους η Αθήνα αναδείχθηκε σε σημαντική δύναμη. Όμως διαλυμένη καθώς ήταν από τους Πέρσες χρειαζόταν μια ανοικοδόμηση.

Εκείνη την εποχή στην Αθήνα χτίστηκαν και όλα τα γνωστά μνημεία που γνωρίζουμε σήμερα.
 

AKΡΟΠΟΛΗ:

Την κλασική εποχή άρχισε ένα νέο οικοδομικό πρόγραμμα στην Ακρόπολη. Η νότια πλευρά του βράχου είναι οχυρωμένη με τείχη. Η είσοδος για την Ακρόπολη είναι τα Προπύλαια, τα οποία μένουν ατελείωτα λόγω του Πελοποννησιακού πολέμου.

Ας πάμε να γνωρίσουμε τα κυριότερα κτίσματα της Ακρόπολης.

ΠΡΟΠΥΛΑΙΑ:

Την κατασκευή των Προπυλαίων ανέλαβε ο αρχιτέκτονας Μνησικλής το 437 π.Χ. Το αρχικό τους σχέδιο δεν ολοκληρώθηκε, λόγω των Πελοποννησιακών πολέμων. Το κεντρικό τους κτήριο αποτελείται από δύο τμήματα, στα οποία το ανατολικό είναι πιο ψηλό. Μπροστά από την νότια πτέρυγα, βρίσκεται ο ναός της Αθηνάς νίκης. Στην βόρεια πτέρυγα υπάρχει το ορθογώνιο κτήριο της Πινακοθήκης.

ΠΑΡΘΕΝΩΝΑΣ:

Ο Παρθενώνας ο οποίος ήταν αφιερωμένος στην Αθηνά Παρθένο, κατασκευάστηκε το 447 π.Χ. με την διαταγή του Περικλή. Οι αρχιτέκτονες που τον κατασκεύασαν ήταν ο Ικτίνος και ο Καλλικράτης. Επιστάτης του όλου έργου και πολύ καλός φίλος του Περικλή ήταν ο Φειδίας, από του οποίου την επιτήρηση πέρναγαν και άλλα πολλά μνημεία. Ο Παρθενώνας είναι ένας θαυμάσιος ναός δωρικού ρυθμού όπου στο εσωτερικό του, περιέχει και τον ιωνικό ρυθμό. Λέγεται επίσης πως στο δυτικό μέρος του Παρθενώνα, φύλαγαν τον θησαυρό της Αθηναϊκής συμμαχίας. Από αυτό λοιπόν καταλαβαίνουμε ότι η λειτουργία του κτηρίου δεν ήταν μόνο θρησκευτική. Μέσα στο κτήριο υπήρχε και το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς, όπου ήταν επενδυμένο από το χρυσάφι των συμμαχικών πόλεων. Αυτά λοιπόν αποδεικνύουν ότι ο Παρθενώνας λειτουργούσε και ως θησαυροφυλάκιο.

ΕΡΕΧΘΕΙΟ

Το Ερέχθειο αποτελούσε τον ιερότερο τόπο λατρείας στην Αθήνα. Εκεί λατρεύονταν εκτός από την Αθηνά, ο Ήφαιστος, ο Κέκροπας και οι τοπικοί ήρωες Ερεχθέας και Βούτης. Στο Ερέχθειο βρίσκεται η ελιά που είναι ένα από τα απομεινάρια της μάχης ανάμεσα στον Ποσειδώνα και την Αθηνά ( για το ποιος θα δώσει το όνομά του στην πόλη), όπως και τα σημάδια της τρίαινας του Ποσειδώνα στον βράχο απ' όπου ανέβλυσε αλμυρό νερό. Σε ένα από τα δωμάτιά του φυλασσόταν το ξύλινο άγαλμα της Αθηνάς (ξόανο).

ΤΟ ΑΡΡΗΦΟΡΙΟ

Το Αρρηφόριο είναι ένα κτίσμα στο βορειοδυτικό μέρος της Ακρόπολης. Εκεί έμεναν δυο κορίτσια 7-11 χρονών που επιλέγονταν κάθε χρόνο για να πλέκουν το πέπλο της Αθηνάς όπου με αυτό σκέπαζαν το ξόανό της στα Παναθήναια.

Άλλα πολλά μνημεία πάνω στην Ακρόπολη ήταν: Η στοά της Βραυρωνίας Αρτέμιδος, η Χαρτοθήκη, τα ιερά του Πολιέου Διός και του Πανδίονος και ο μαρμάρινος ναός της Αθηνάς (Απτέρου) Νίκης.

Άλλα γνωστά μνημεία της Αθήνας είναι:

ΚΕΡΑΜΕΙΚΟΣ

Στην περιοχή του Κεραμικού βρίσκονται οι τάφοι στρατιωτών που σκοτώθηκαν σε μάχες καθώς και οι τάφοι γνωστών Αθηναίων. Στην περιοχή υπήρχε και το ιερό των Τριτοπατρέων (Τριτοπατρείον). Πιθανότατα το όνομά του που ήλθε από τα εργαστήρια κεραμικών που βρίσκονταν στην περιοχή.

ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΕΙΟ ΤΕΙΧΟΣ

Η κατασκευή του τείχους άρχισε το 479 π.Χ. με την λήξη των περσικών πολέμων. Είχε μήκος 6,5 χλμ. και διέθετε 13 πύλες. Η βορειότερη και η μεγαλύτερη ήταν το Δίπυλο ή αλλιώς "Θριάσιαι πύλαι".

Στους κλασικούς χρόνους έγινε επίσης η ανοικοδόμηση της αγοράς η οποία ήταν το κοινωνικό πνευματικό και πολιτιστικό κέντρο της Αθήνας. Χτίστηκαν στοές, το κέντρο των στωικών φιλοσόφων, το Νομισματοκοπείον, το Ελευσίνιον (ιερό της Δήμητρας και της Περσεφόνης). Τέλος, πάνω σε λόφο χτίστηκε ο ναός του Ηφαίστου, γνωστός σήμερα ως "Θησείο" .

ΙΕΡΟ ΚΑΙ ΘΕΑΤΡΟ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΟΥ

Είναι το αρχαιότερο θέατρο στον κόσμο. Η λατρεία του θεού Διονύσου σχετιζόταν άμεσα με το αρχαίο δράμα. Όταν ήταν άρχοντας της Αθήνας ο Λυκούργος, ανακαινίστηκε επενδυόμενος με μάρμαρο. Νότια του θεάτρου και πίσω από την σκηνή βρισκόταν το ιερό του Διονύσου.

 

Ελληνιστική περίοδος

Όταν ο Αλέξανδρος πέθανε , οι διάδοχοί του άρχισαν να πολεμούν για την κυριαρχία στην αυτοκρατορία . Οι Αθηναίοι έπρεπε να πάρουν το μέρος κάποιου από αυτούς . Οι Αθηναίοι επέλεξαν τον φιλόσοφο Δημήτριο τον Φαληρέα να διαπραγματευτεί με τον Κάσσανδρο , ο οποίος τον διόρισε διοικητή της Αθήνας το 317 π.Χ . Ο Δημήτριος πραγματοποίησε πολλά σπουδαία έργα για την πόλη του. Ένα από αυτά είναι η απογραφή που έκανε , η οποία έδειξε ότι η Αθήνα είχε πληθυσμό 21.000 πολίτες ( άνδρες άνω των 21) , 10.000 ξένους κατοίκους και 400.000 σκλάβους.

Η Αθήνα άλλαξε διάφορα χέρια και τελικά από τις αρχές του 2ου αιώνα π.Χ απέκτησε μια σχετική ελευθερία. Διατήρησε την φήμη της και τις φιλοσοφικές σχολές της και έγινε το καλλιτεχνικό και φιλοσοφικό κέντρο της ηπειρωτικής Ελλάδας. Πολλοί ηγεμόνες των ελληνιστικών βασιλείων σπούδασαν εκεί και όταν ανέλαβαν εξουσία δώρισαν στην πόλη κτήρια και γλυπτά

Είναι η εποχή που η αγορά πήρε την τελική ορθογώνια μορφή της με την διαμόρφωση εκτεταμένων κιονοστοιχιών στην περίμετρο της. Κιονοστοιχία συνεχής διατρέχει την πρόσοψη των μνημείων της δυτικής πλευράς , ενώ η νότια πλευρά κοσμείται με μια σειρά μεγαλόπρεπα κτήρια, την μέση στοά (180 π.Χ.), την νότια στοά β’ (150 π.Χ.) και το ανατολικό κτήριο (150 π.Χ). Στην δυτική πλευρά κατεδαφίζονται τα κτήρια που υπήρχαν και ανοικοδομείται η στοά του Αττάλου.

  Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι ο Άτταλος Β’ (159 – 138) και ο Ευμενής Β’ (197-159) της Περγάμου που δώρισαν τις ομώνυμες στοές και ο Αριάθης Ε’ (162-130) που χρηματοδότησε τη μεσαία στοά στην αγορά. Επίσης ο βασιλιάς της Καππαδοκίας Αντίοχος ο Δ’ διέταξε την κατασκευή του ναού του Ολυμπίου Διός που είχε μείνει ανολοκλήρωτος (μισοτελειωμένος) από την εποχή του Πεισιστράτου με αρχιτέκτονα τον Ρωμαίο Κοσσούτιο. Το έργο είχε προχωρήσει αρκετά αλλά με τον θάνατο του Αντίοχου, το 163 π.Χ., σταμάτησε. Το σύμπλεγμα των κιόνων που βρίσκονται στα ανατολικά του Ολυμπίου σήμερα, χρονολογούνται από εκείνη την περίοδο.

  Στην ίδια περίοδο ξανακτίστηκε το Μητρώο, αντικαθιστώντας το ταπεινό πλέον παλαιό Βουλευτήριο. Περιστύλια , περίβολοι και πλήθος αναθηματικών αγαλμάτων και μνημείων ολοκληρώνουν την διακόσμηση της πλατείας . Η αγορά της Αθήνας ακολουθεί τα πολεοδομικά πρότυπα των μεγάλων μητροπόλεων της Ασίας (Πέργαμος), αλλά και των μικρότερων, αλλά εξαιρετικά επιτυχημένων νέων βασιλικών κτήσεων (Πριήνη, Άσσος) .

  Το 146 π.Χ. οι Ρωμαίοι κατατροπώνουν την Αχαϊκή Συμπολιτεία και αρχίζουν να εμπλέκονται στα πολιτικά πράγματα των ελληνικών πόλεων. Το 88 π.Χ. οι Αθηναίοι επαναστατούν εναντίον των Ρωμαίων. Θα ακολουθήσει πολιορκία της πόλης από τον Ρωμαίο στρατηγό Σύλλα, ο οποίος θα την καταλάβει και θα την καταστρέψει το 86 π.Χ.

 

Ρωμαϊκή περίοδος

  Η Ρωμαϊκή περίοδος είναι μια από τις σημαντικότερες της ελληνικής ιστορίας. Είναι μοναδικό το ιστορικό φαινόμενο ενός λαού που πολιτικά κατακτημένος και στρατιωτικά εξουθενωμένος, κατορθώνει με την τρομακτική δημιουργική δύναμη του πολιτισμού του να κατακτήσει και να εκπολιτίσει τον κατακτητή του, όπως άλλωστε αναγνώρισε και ο Λατίνος ποιητής Οράτιος με την πασίγνωστη φράση του «Η κατακτημένη Ελλάς κατέκτησε τον σκληρό κατακτητή της και εισήγαγε τις τέχνες στο αγροίκο Λάτιο».

Είναι μοναδικό το φαινόμενο μιας χώρας που ουσιαστικά υπόδουλη, διδάσκει την φιλοσοφία της, τις τέχνες της, τα γράμματά της, δια του κατακτητού της στην ανθρωπότητα και τελικά προσφέρει και την γλώσσα της για να διατυπωθεί και να διαδοθεί μέσω αυτής η διδασκαλία του Χριστιανισμού. Είναι σαφές ότι τέτοια εποχή δεν είναι καθόλου εποχή παρακμής. Η Αθήνα διατηρούσε την αίγλη των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων με τα λαμπρά μνημεία, τα γυμνάσια, τις επαύλεις και τους κήπους της έως το 86 π.Χ., οπότε ο Ρωμαίος στρατηγός Σύλλας, την πολιόρκησε και την κατέλαβε. Τα τείχη της πόλης και του Πειραιά κατεδαφίστηκαν, πολλά μνημεία καταστράφηκαν, ενώ σπουδαία έργα τέχνης διηρπάγησαν.

 

Μεσαιωνική – Βυζαντινή περίοδος

Το 267 μ.Χ. η Αθήνα καταστρέφεται από τους Ερούλους. Η πόλη άλλαξε μορφή. Η κύρια κατοικημένη περιοχή βρίσκονταν γύρω από τη Ρωμαϊκή Αγορά, που περιστοιχίστηκε με τείχος που ήταν γνωστό ως Ύστερο Ρωμαϊκό Τείχος. Στην συνέχεια παθαίνει μεγάλες ζημιές από τους Γότθους το 396 μ.Χ.

Γύρω στο 400 μ.Χ. η πόλη ξαναβρίσκει ένα μέρος της παλιάς της δόξας. Έχει γίνει πάλι σπουδαίο παιδευτικό κέντρο όπου δίδασκαν ξακουστοί φιλόσοφοι όπως ο Λιβάνιος, ο Γρηγόριος ο Ναζιανζός και ο Μέγας Βασίλειος. Τότε κτίστηκαν πολλά ιδιωτικά εκπαιδευτήρια. Την ίδια εποχή ανακατασκευάστηκε το θέατρο του Διονύσου και ο θόλος του Μητρώου στην αρχαία αγορά. Επίσης έγιναν επισκευές στην βιβλιοθήκη του Αδριανού.

Στις αρχές του 5ου αιώνα με διάταγμα του Θεοδόσιου κλείνουν όλες οι φιλοσοφικές σχολές. Την ίδια εποχή με την επιβολή του Χριστιανισμού όλοι οι αρχαίοι ναοί μετατρέπονται σε εκκλησίες. Ο Παρθενώνας αφιερώνεται στην Αγία του Θεού Σοφία και στην συνέχεια στην Παναγία την Αθηνιώτισσα, ενώ ο ναός του Ηφαίστου μετατράπηκε σε εκκλησία του Αγίου Γεωργίου. Κατά τα πρώτα χρόνιας της Βυζαντινής περιόδου η Αθήνα μετατράπηκε σε επαρχιακή πόλη και έγινε διοικητική περιφέρεια της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Από το 797-802 μια Αθηναία γυναίκα, η Ειρήνη η Αθηναία ανέβηκε στον αυτοκρατορικό θρόνο.

Από τον 6ο αιώνα στην Αθήνα υπάρχουν συχνές επιδρομές διάφορων φιλών, κυρίως Σλάβων. Γύρω στο 1000 χτίζεται γύρω από την Ακρόπολη ένα νέο τείχος, το Ριζόκαστρο, που υπήρχε μέχρι την εποχή της Τουρκοκρατίας. Τον 8ο αι. με την άνοδο στο θρόνο της δυναστείας των Μακεδόνων, στην Αθήνα αναπτύσσεται μια έντονη οικοδομική δραστηριότητα. Στην Αρχαία Αγορά και γύρω από τον Άρειο Πάγο δημιουργούνται πυκνοκατοικημένες συνοικίες. Η Αθήνα αποκτά μεγάλη φήμη σε όλη τη Βυζαντινή Επικράτεια. Κατά την περίοδο της Δυναστείας των Κομνηνών αναπτύχθηκε το εμπόριο, η βιοτεχνία και η γεωργία.

Οι Φράγκοι σταυροφόροι καταλαμβάνουν την Αθήνα το 1205 μ.Χ. και έτσι για τα επόμενα 252 χρόνια η Αθήνα παίρνει στα χέρια των Ενετών και των Φλωρεντινών. Τότε τα προπύλαια μετατρέπονται σε παλάτι του φράγκου διοικητή, το Ερέχθειο γίνεται διοικητήριο και ο Παρθενώνας καθολική εκκλησία. Μεγάλος αριθμός εκκλησιών του 11ου και 12ου αιώνα έχουν σωθεί. Τέτοιες είναι η εκκλησία των Αγίων Αποστόλων, η Καπνικαρέα και η εκκλησία των Αγίων Ασωμάτων στο Θησείο.

Το 1456 οι Τούρκοι καταλαμβάνουν ειρηνικά την Αθήνα και καταλύουν το Δουκάτο της Αθήνας. Αυτή την περίοδο στην Ακρόπολη έχουν κατεδαφιστεί όλα τα κτίρια εκτός από τον Παρθενώνα, το Ερέχθειο και τα Προπύλαια.

 

Οθωμανική περίοδος

Το 1456 οι Τούρκοι έφτασαν στην Αθήνα και την κατέλαβαν ειρηνικά με συνθηκολόγηση του Δούκα Ατσαγιόλι το 1458. Ο Μωάμεθ ο Πορθητής έφτασε στην πόλη τον Αύγουστο του ιδίου έτους και θαύμασε την Ακρόπολη. Σε αντίθεση με τους δυτικούς, οι Τούρκοι έδειξαν μεγαλύτερο σεβασμό στην πόλη, δεν πείραξαν τα μνημεία της, ούτε την λεηλάτησαν. Κάποιες αλλαγές πραγματοποίησαν μόνο: στον Παρθενώνα με την προσθήκη ενός μιναρέ για την μετατροπή του σε τζαμί και στο Ερέχθειο το οποίο χρησιμοποίησαν για την στέγαση του χαρεμιού.

Στην Ακρόπολη χτίστηκαν πολλά σπίτια που κάλυπταν όλη την επιφάνεια της. Σε αυτά κατοικούσαν αποκλειστικά Τουρκικές οικογένειες, η φρουρά και ο διοικητής της Αθήνας.

Τα μνημεία της Ακρόπολης και κυρίως ο Παρθενώνας έστεκαν σχεδόν ακέραια από την αρχαιότητα. Τον 17ο αιώνα όμως έγιναν δυο τεράστιες καταστροφές. 1) Ένας κεραυνός ανατίναξε τα προπύλαια το 1640, όπου μέσα τους ήταν αποθηκευμένη πυρίτιδα. 2)Με την πολιορκία των Ενετών με αρχηγό τον μετέπειτα Δόγη Φραγκίσκο Μοροζίνι, την νύχτα της 26ης Σεπτεμβρίου του 1687, μια οβίδα έπεσε στον Παρθενώνα και τον ανατίναξε.

Σε όλη την διάρκεια της Τουρκοκρατίας, η Αθήνα όχι μόνο παρέμεινε πόλη, αλλά παρέμεινε σταθερά η μεγαλύτερη πόλη της Στερεάς Ελλάδας, ακολουθούμενη από την Θήβα, την Λιβαδειά, την Λαμία, την Αταλάντη, τα Σάλωνα και, αργότερα, το Μεσολόγγι.

Έδρα Μητρόπολης καθώς και Οθωμανικού Κάζα, ανέπτυξε την ειδίκευση της σε μια σειρά από δραστηριότητες αστικού χαρακτήρα, όπως η βιοτεχνία μεταξωτών υφασμάτων , η σαπωνοποιία και η βυρσοδεψία.

Κατά τις παραμονές της Επανάστασης, συγκαταλεγόταν στην πρώτη δεκάδα των πόλεων της Νοτιάς Βαλκανικής.

Τον Οκτώβριο του 1824, επί φρουραρχίας Γκούρα, πραγματοποιήθηκε μια καταγραφή στην επαναστατημένη Αθήνα, σύμφωνα με την οποία στην πόλη υπήρχαν 9.040 κάτοικοι και 1.605 σπίτια, που κατανέμονταν σε ενορίες.

Αποτελεί κοινό τόπο της ιστοριογραφίας για την Αθήνα των νεότερων χρόνων, η επισήμανση της ασημαντότητάς της, προτού επιλεγεί ως πρωτεύουσα του ελευθέρου κράτους.

Όταν έγινε η επιλογή της ως πρωτεύουσας, η Αθήνα ήταν μία κωμόπολη 10.000 κατοίκων και ο Πειραιάς μια ασήμαντη ιχθυόσκαλα. «Ήσαν δε τότε αι Αθήναι κωμόπολις 10 ή 12.000 κατοίκων, πλήρης ερείπιων, ολίγας οικίας παρά τους πρόποδας της Ακροπόλεως έχουσα».

 

Μετά την απελευθέρωση

Ο Βασιλιάς Όθωνας στις 28 Σεπτεμβρίου του 1834 έκανε την Αθήνα νέα πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους. Ο πληθυσμός της Αθήνας άρχισε να αυξάνεται. Το 1870 με το 1900 αναπτύχθηκε πολύ απέκτησε δρόμους, πάρκα, σιδηρόδρομο, ηλεκτρικό φως, δίκτυο ύδρευσης, δημόσια και ιδιωτικά κτήρια. Δημιουργήθηκαν επίσης πολλά μουσεία. Από τότε που έγινε πρωτεύουσα της Ελλάδας σχεδόν όλα τα σημαντικά γεγονότα συνέβαιναν εκεί. Κάποια σημαντικά γεγονότα ήταν στις 3 Σεπτεμβρίου του 1843, όταν οι Αθηναίοι εξεγέρθηκαν για να τους δοθεί Σύνταγμα, στις 6 Σεπτεμβρίου του 1861 όταν έγινε απόπειρα δολοφονίας εναντίον της Βασίλισσας Αμαλίας, στις 12 Οκτωβρίου του 1862 που έγινε η έξωση του Όθωνα, στις 13 Οκτωβρίου του 1863 όταν έφτασε ο νέος Βασιλιάς ο Γεώργιος ο Α΄, το 1896 που τελέστηκαν οι πρώτοι σύγχρονοι Ολυμπιακοί Αγώνες, και πολλά άλλα. Η Αθήνα έγινε μια μεγαλούπολη και με γρήγορα βήματα έφτασε πάλι στην κορυφή.

 

Πηγές: Αρχαία Αθήνα 3D
             Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών: Αρχαιολογία της πόλης των Αθηνών

             Σχολικό βιβλίο Ιστορίας Ε΄ Δημοτικού
             Σχολικό βιβλίο Ιστορίας ΣΤ΄ Δημοτικού
 

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να δείτε και εδώ:
             Η παλιά Αθήνα
             Η Αθήνα κάπότε
             bill-files.blogspot

 

 

Για το παραπάνω κείμενο εργάστηκαν (και έχυσαν τον ιδρώτα τους) οι μαθήτριες:
Αναστασία, Άννα-Μαρία, Ελευθερία, Ηρώ Π., Κατερίνα, Μαρκέλλα, Μυρτώ, Νικόλ, Όλγα (2012-2013).

 

 

 

Επιστροφή στην αρχή
της σελίδας